شناخت هفت واژه تئوری موسیقی که باید بدانید:
 

اصولا ورود به حیطه موسیقی یک امر دلی و احساسی است. پس از مدتی گشت و گذار، این احساس و انرژی مثبت به خواستن تبدیل می شود. خواستن اینکه من هم بایستی در خانواده موسیقی جایگاهی داشته باشم. آموزش آواز سنتی در غرب تهران من هم بایستی بتوانم نوازندگی کنم، بخوانم و مخاطب جذب کنم. اینگونه است که یک علاقه مند به موسیقی، پس از چندی علاقه مندی، تبدیل به هنرجوی موسیقی می شود. صدها سال پیش تئوریسین های موسیقی از علم جدیدی رونمایی کردند به نام تئوری موسیقی و تمام قواعد و قراردادهای این هنر را در چارچوب علم قرارداده و آنرا کانالیزه کرده اند. خصلت بی انتهایی علم در این زمینه هم رخ نمایی کرد و همانطور که همه علوم هر لحظه در راه ارتقا و تکامل سیر می کنند، علم تئوری موسیقی نیز چنین بوده و چنین است. پس ابتدا علاقه و خواستن، سپس بر تن کردن لباس هنرجویی.

 
تشابه تئوری موسیقی به دستور زبان

تا به حال مقاله های زیادی را در مورد تئوری موسیقی خوانده اید و احتمالا متوجه شده اید که تئوری موسیقی در ساختار خود (نه در ماهیت) شباهت ظریف و بسیار پایاپایی با دستور زبان دارد. به خاطر همین بسیاری از اساتید، برای درک بهتر مباحث گاها سخت تئوری موسیقی، با مثالی ساده؛ تقارن سازی کرده و با این کار مباحث را به هنرجو آموزش می دهند. مثلا نت در برابر حرف، جمله در برابر میزان، کلمه در برابر آکورد، علائم دستوری در مقابل علائم اختصاری موسیقی و... در ادامه متوجه علت ذکر این تشابه خواهید بود.

برای ثبت نام کلاس آواز آنلاین کلیک کنید.

کلید ورود به موسیقی با شناخت هفت واژه

شما به هر علم و هنری که قصد ورود داشته باشید، نیاز دارید که ابتدایی ترین اجزای آن را بشناسید. این اجزای ابتدایی شالوده آن علم را تشکیل می دهد. هیچ گاه بدون اینکه بدانید کلمه چیست، نمی توانید نویسنده شوید و اگر ندانید حرف چیست، کلمه را نخواهید شناخت. علم تئوری موسیقی نیز چنین است. قبل از ورود باید ماهیت آن را بدانید و شناخت این ماهیت در سایه شناخت مبانی و قواعد ساده اولیه تئوری موسیقی امکانپذیر است. ما هفت واژه که بنیان موسیقی را به تصویر می کشد، برای شما گرد آوری کرده ایم که در ادامه به ذکر مختصری توضیح پیرامون آنها می پردازیم.

هفت واژه تئوری موسیقی که باید شناخت، نت، میزان، گام، اکتاو، فاصله، تمپو، آکورد

1. نت

کوچکترین واحد سازنده موسیقی را نت می نامند. درست مثل دستور زبان که حروف نخستین جزء هر متن و نوشته ای به حساب می آید. نت ها همان تک صدا ها هستند که بر هفت نوع اصلی به نامهای دو، ر، می، فا، سل، لا، سی موجودیت دارند. نتها ماهیت صدا را مشخص می کنند مثل درجه زیر و بمی و همچنین کشش های مربوط به آن صدا.
 
2. میزان

میزان در موسیقی درست مثل جمله در دستور زبان است. یک میزان به ما می گوید که نتها را چگونه اجرا کنیم (از لحاظ دوره تناوب و تعداد ضرب ها). مجموع میزانها، یک قطعه یا یک آهنگ را تشکیل میدهند. فی الواقع میزان ها نباید به یکدیگر بی ربط باشند. درست مثل دستور زبان که جمله ها همگی سعی در توصیف یک موضوع دارند. پس میزانها در بستر خود از تناوب و ضرب های ثابتی تشکیل شده اند، که مجموع آنها یک قطعه منسجم را تحویل می دهد. آموزشگاه خوانندگی در اصفهان
 
3. گام

اگر چند نت پیاپی، به ترتیب ارتفاع (از زیر به بم، یا از بم به زیر) در کنار هم قرار گیرند، یک گام را به وجود می آورند. در اصل از کنار هم قرار گرفتن دوازده نیم پرده (بین دو نت اصلی یک نیم پرده لحاظ می گردد) به صورت بالارونده (صعودی) یا پایین رونده (صعودی) که در برگیرنده یک اکتاو باشد؛ یک گام به وجود می آید.

4. اکتاو

بر خلاف دستور زبان که با شمارش حروف الفبا به پایان خط می رسیم، در موسیقی بعد از شمارش هفت نت اصلی، نتها از سر شمرده می شوند اما در یک گام بالاتر یا پایین تر. به عبارت دیگر دامنه نتها سلسله وار تکرار پذیرند و تفاوتشان در گام آنها خواهد بود. مثلا کلاویه های پیانو را در نظر بگیرید. به ترتیب از نت دو تا نت سی را بنوازید. بعد از سی، دوباره به نت دو می رسید که گام آن یک واحد از نت دو قبلی بالاتر است. به این یک واحد، یک اکتاو گفته می شود. مثلا حنجره آدم می تواند در بهترین حالت سه اکتاو را پوشش دهد. در حالی که گستردگی پیانو بر هفت اکتاو می باشد.
 
5. فاصله

دو نت غیر همنام وقتی به صدا در بیایند، گوش انسان کاملا قادر به تشخیص تفاوت بین آنها خواهد بود و می داند کدام زیر تر و کدام بم تر است. این تفاوت زیر و بمی بین دو نت غیر همنام فاصله نام دارد. اگر دو نت پشت سر هم به صدا در بیابند، به فاصله بین آنها فاصله پیوسته می گویند. مثل فاصله بین نت می و فا. و به فاصله دو نتی که پشت سر هم نباشند، فاصله گسسته یا ناپیوسته گفته می شود. مثل فاصله بین نت دو و می. ما در این مقاله فقط به تعریف این اصطلاح ها می پردازیم.

6. تمپو

تمپو یعنی سرعت اجرا. به سرعتی از پیش مشخص شده که ضرب ها طبق آن اجرا می شوند، تمپو یا ضربآهنگ گفته می شود. مثلا وقتی تمپو عدد ۶۰ را نشان می دهد، به این معناست که در هر دقیقه ۶۰ ضرب (نت سیاه) می بایست اجرا شود (یک ضرب در ثانیه). البته سکوت ها هم جزء ضرب به حساب می آیند.
 
7. آکورد

آکورد به اجرای همزمان چند نت (حداقل سه نت) گفته می شود. در قیاس با دستور زبان، آکورد را می توان به کلمه تشبیه کرد. نتهای آکورد به گونه ای باید انتخاب شوند که همگونی کاملی با قطعه اجرایی داشته باشد و در خدمت موسیقی باشد. آکوردهای سه صدایی، از ساده ترین آکوردها می باشند. مثل اجرای همزمان نت پایه، فاصه سوم و پنجم.

چگونه مؤثر و حرفه ای موسیقی تمرین کنیم؟

تمرین موسیقی فقط تکرار مداوم نیست؛ بلکه فرایندی هدفمند و ساختاریافته است که می‌تواند کیفیت نوازندگی را به شکل چشمگیری بهبود ببخشد. بسیاری از نوازندگان ساعت‌های طولانی را صرف تمرین می‌کنند، اما بدون راه‌وروش صحیح، پیشرفت آن‌ها کُند و گاهی نامحسوس خواهد بود. کلاس آواز سنتی در تهران

تمرین حرفه‌ای و مؤثر نیازمند برنامه‌ریزی، شناخت اصول یادگیری و استفاده از تکنیک‌های کاربردی است که به حداکثر بهره‌وری از زمان تمرین منجر شوند.

در این مقاله به روش‌هایی می‌پردازیم که می‌توانند تمرینات شما را کارآمدتر و پربازده‌تر کنند. نکاتی که با یادگیری آن‌ها بتوانید با صرف کمترین زمان، بیشترین پیشرفت را در مسیر یادگیری موسیقی تجربه کنید.

زمان‌بندی تمرین موسیقی: چند روز در هفته و چه مدت تمرین کنیم؟

یکی از مهم‌ترین سؤالات و ابهامات هر نوازنده و هنرجو، مدت و دفعات مناسب برای تمرین موسیقی است. بسیاری تصور می‌کنند که هرچه بیشتر تمرین کنند، سریع‌تر پیشرفت خواهند کرد؛ اما در واقعیت، کیفیت تمرین به‌مراتب مهم‌تر از کمیت آن است.

تعداد روزهای تمرین، به سطح نوازندگی و اهداف فردی بستگی دارد. معمولاً برای نوازندگان در سطوح مختلف، زمان‌بندی زیر توصیه می‌شود:

    نوازندگان مبتدی: ۵ تا ۶ روز در هفته
    نوازندگان متوسط: ۶ روز در هفته
    نوازندگان حرفه‌ای: ۶ تا ۷ روز در هفته

مدت زمان تمرین موسیقی نیز به مقدار زیادی تابع میزان تمرکز و بهره‌وری شما در امر یادگیری است؛ اما می‌توانید برنامه‌ی زمان‌بندی زیر را هم مدنظر داشته باشید:

    نوازندگان مبتدی: ۲۰ تا ۴۰ دقیقه در روز
    نوازندگان متوسط: ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در روز
    نوازندگان حرفه‌ای: بیش از ۱ ساعت در روز

دو نکته‌ی مهم در رابطه با این مبحث آن است که جلسات کوتاه اما مداوم بهتر از یک روز با تمرین طولانی و سپس چند روز استراحت است. دیگر آنکه اگر قصد دارید بیش از ۴۵ دقیقه تمرین کنید، بین جلسه‌‌ی تمرینی استراحت‌های کوتاه ۵ تا ۱۰ دقیقه‌ای قرار دهید تا ذهن و عضلات بازیابی شوند.

برای ثبت نام آموزش آنلاین آواز کلیک کنید.

بهترین زمان روز برای تمرین موسیقی

برای انتخاب بهترین زمان تمرین موسیقی، چند عامل مهم را باید در نظر گرفت: سطح انرژی، تمرکز ذهنی و برنامه‌ی روزانه‌ی شخصی. هر فرد در طول روز نوساناتی در میزان انرژی و تمرکز خود دارد که می‌تواند بر کیفیت تمرین تأثیر بگذارد. برخی افراد صبح‌ها هشیارتر و آماده‌ی یادگیری هستند، درحالی‌که برخی دیگر بعدازظهر و شب‌ها تمرکز بیشتری دارند.

همچنین، برنامه‌ی کاری یا تحصیلی می‌تواند تعیین‌کننده‌ی زمان مناسب برای تمرین باشد. در ادامه، بررسی می‌کنیم که چه ساعاتی برای تمرین موسیقی ایده‌آل هستند و از چه زمان‌هایی بهتر است اجتناب کرد.

بهترین زمان‌ها برای تمرین موسیقی:

    ۸ تا ۱۱ صبح: به‌دلیل ذهن تازه و آماده‌ی یادگیری، بهترین زمان برای تمرین قطعات جدید و تمرینات تکنیکی است.
    ۴ تا ۷ عصر: در این بازه‌ی زمانی، بدن گرم‌تر و آماده‌تر است و انجام تمرین در آن، به تثبیت مهارت‌های یاد گرفته‌ شده کمک می‌کند.
    ۸ تا ۱۰ شب: مناسب برای تمرین‌های سبک و مرور قطعات. تمرکز ذهنی در این زمان ممکن است کمی کاهش یافته باشد، اما برای نوازندگان کاری و پُرمشغله مفید است.

نامناسب‌ترین زمان‌ها برای تمرین موسیقی:

    بعد از غذا
    بعد از ورزش‌های سنگین
    صبح خیلی زود
    دیر وقت شب
    زمان‌هایی که خسته، بی‌حوصله یا حواس‌پرت هستید

ساختار مناسب یک جلسه‌ی تمرینی

برای اینکه تمرین موسیقی مؤثر و نتیجه‌بخش باشد، باید ساختاری منظم و هدفمند داشته باشد. یک جلسه‌ی تمرینی خوب شامل چهار بخش اصلی است: گرم کردن، تمرین تکنیک‌های نوازندگی، تمرین قطعات موسیقی، سرد کردن. آموزشگاه خوانندگی در اصفهان

گرم کردن: هدف از گرم کردن قبل از نوازندگی، بهبود کیفیت نوازندگی و کاهش احتمال آسیب‌های فیزیکی ناشی از آن است. قبل از اقدام به نواختن، برای نواحی دست‌ها، انگشتان، شانه‌ها و گردن تمرینات کششی و نرمشی مناسب انجام دهید. نوازندگان سازهای بادی بایستی در کنار آن، تمرینات تنفسی مخصوص سازهای بادی را نیز بگنجانند.

تمرین تکنیک‌ها: تمرین تکنیک‌ها پیش از تمرین قطعات، به نوازندگان کمک می‌کند که کنترل بیشتری روی ساز خود داشته باشند و قطعات موسیقی را راحت‌تر و با خطای کمتری اجرا کنند. تکنیک‌هایی مثل ریز زدن در دف‌نوازی، لگاتو در گیتار‌ یا فلاتر تانگینگ در نواختن فلوت.

تمرین قطعات: ابتدا با قطعات قدیمی‌تر، ساده‌تر و ریتم کُند شروع کنید تا ذهن و دستانتان آماده شوند؛ سپس به سراغ قطعات جدید، پیچیده و ریتم‌های سریع‌تر بروید. در انتهای این بخش می‌توانید یکی از قطعات مورد علاقه‌تان را بنوازید تا حس بهتری از تمرین بگیرید.

سرد کردن: برای خروج از تمرین یک قطعه‌ی آرام و ملایم را با ریتم کُند اجرا کنید تا عضلات دست شما به تدریج از حالت تمرین فشرده خارج شوند. سپس، چند حرکت کششی سبک برای ناحیه‌ی دست‌ها، مچ‌ها، شانه‌ها و گردن انجام دهید.

تمرین با تمرکز و ذهن‌آگاهی

یکی از مهم‌ترین اصول برای بهبود کیفیت تمرین، داشتن تمرکز و ذهن‌آگاهی در طول آن است.  وقتی نوازنده با توجه و تمرکز کامل به تمرین می‌پردازد، نه‌تنها تکنیک‌ها و قطعات، بهتر در ذهنش جای می‌گیرند، بلکه ارتباط ذهن و بدن او نیز تقویت می‌گردد و یادگیری سریع‌تر اتفاق می‌افتد.

قبل از شروع هر جلسه‌ی تمرینی، چند دقیقه وقت بگذارید تا ذهن خود را از هرگونه حواس‌پرتی پاک کنید. این کار می‌تواند شامل نفس‌گیری عمیق، مدیتیشن کوتاه یا تمرکز روی هدف مشخصی از تمرین باشد.

وقتی در حال تمرین هستید نیز تمام توجه خود را به لحظه‌ی حال، ساز و نواختن آن معطوف کنید. حتی اگر ذهنتان به مسائل روزمره یا دیگر نگرانی‌ها مشغول شد، به‌آرامی و بدون سرزنش توجه خود را دوباره به ساز برگردانید.

تکنیک‌های تمرین هوشمندانه

این تکنیک‌ها به نوازندگان کمک می‌کنند که با استفاده از روش‌های علمی و استراتژیک، کیفیت تمریناتشان را به طور قابل‌توجهی افزایش دهند و شاهد پیشرفت سریع‌تری در مسیر نوازندگی خود باشند. در ادامه به برخی از مؤثرترینِ این تکنیک‌ها اشاره خواهیم کرد:

۱- تمرین بخش‌بندی شده: در این روش به جای تمرین کل قطعه‌ی موسیقی، آن را به قسمت‌های کوچک‌تر تقسیم می‌کنیم و به‌طور جداگانه بر روی هر قسمت تمرکز می‌کنیم.

۲- تمرین آهسته: تمرین آهسته به این معناست که قطعه یا تکنیک‌ها را با سرعت پایین‌تر از حالت عادی تمرین کنید تا دقت و کنترل بیشتری بر جزئیات حرکات و نت‌ها داشته باشید.

۳- تمرین بخش‌های مشکل: در این روش به جای تمرین تمام قطعه‌ای که بخش‌هایی از آن برای شما دشوار است، تنها روی قسمت‌های چالش‌برانگیز تمرکز می‌کنید و به تکرار و تمرین این قسمت‌ها می‌پردازید.

۴- تمرین در شرایط متفاوت:  یعنی تمرین در محیط‌ها یا شرایط متغیر؛ مانند تغییر مکان، زمان یا حتی وضعیت بدنی. این کار به تقویت انعطاف‌پذیری و توانایی نوازنده در مواجهه با شرایط غیرمنتظره کمک می‌کند.

۵- تمرین با هدف‌گذاری مشخص: در این روش، نوازنده تمرین را با تمرکز بر یک هدف خاص انجام می‌دهد؛ مانند تمرکز بر یک تکنیکِ به‌خصوص یا رفع یک اشتباه تکراری یا اجرای دقیق یک بخش برگزیده.

۶- تمرین بداهه‌نوازی: نوازنده می‌تواند در بعضی از جلسات تمرینی، بخشی را به بداهه‌نوازی اختصاص دهد. یعنی بدون استفاده از نت، به صورت آزاد و با توجه به احساسات و خلاقیتش در لحظه، شروع به نواختن کند.

استفاده از ابزارهای کمکی

ابزارهای کمکی در تمرین موسیقی، می‌توانند نقشی کلیدی در بهبود عملکرد نوازندگان داشته باشند. این ابزارها به شما کمک می‌کنند تا تمرین‌های خود را دقیق‌تر و مؤثرتر انجام دهید و به توسعه‌ی مهارت‌های مختلف موسیقایی‌تان سرعت ببخشید. برخی از مهم‌ترین ابزارهایی که می‌توانید در تمرینات خود از آن‌ها استفاده کنید عبارتند از:

    مترونوم: برای حفظ ریتم و کنترل دقیق سرعت تمرینات
    ضبط‌کننده‌ی صدا یا ویدئو: ضبط و بررسی تمرینات جهت شناسایی اشتباهات و بهبود اجرا
    آینه: برای بررسی وضعیت بدنی و تکنیک‌های حرکتی هنگام نوازندگی
    اپلیکشن‌های موسیقی: برای تقویت دانش تئوری موسیقی، نت‌خوانی، تمرین با همراهی موسیقی یا تقویت تکنیک‌هایی مثل انگشت‌گذاری

مدیریت انگیزه و جلوگیری از خستگی و بی‌حوصلگی

برای جلوگیری از خستگی و حفظ انگیزه در تمرینات موسیقی، نوازندگان باید استراتژی‌هایی مانند ایجاد تغییر و تنوع در تمرینات، تعیین اهداف کوتاه‌مدت و استراحت‌های منظم را در نظر بگیرند. این موارد می‌توانند به حفظ انرژی و تمرکز در طول تمرینات کمک کنند.

مردی در حال تمرین گیتار و نت نویسی

برای دستیابی به بهترین نتایج در مسیر یادگیری موسیقی و کنار زدن مشکلات رایج نوازندگی، داشتن یک برنامه‌ریزی تمرین موسیقیِ دقیق و اصولی ضروری است. با تنظیم زمان و مدت تمرین، انتخاب ساختار صحیح برای جلسه‌ی تمرینی، استفاده از روش‌های هوشمندانه و ابزارهای کمکی مفید، نوازندگان می‌توانند به پیشرفت‌های چشمگیری دست یابند. علاوه بر این، تمرین با ذهن‌آگاهی و توجه به مدیریت انرژی و استراحت، نه‌تنها از خستگی و آسیب‌های ناشی از نوازندگی جلوگیری می‌کند، بلکه به نوازنده این امکان را می‌دهد که تمرینات خود را به‌شکلی مؤثر و پایدار ادامه دهد.

 آشنایی با دستگاه شور در موسیقی


در میان هفت دستگاه موسیقی ایرانی، دستگاه شور از باقی دستگاه‌ها بزرگ‌تر، کاربردی‌تر و با شکوه‌تر است؛ کلاس آواز سنتی در تهران به همین دلیل بسیاری از بزرگان موسیقی، دستگاه شور را مادر موسیقی ایران معرفی کرده‌اند و آن را خواستگاه بسیاری آوازهای بومی و محلی ما می‌دانند. در ادامه‌ی این مقاله همراه ما باشید تا بیشتر و بهتر با این دستگاه پرآوازه آشنا شویم و جزئیات آن را با یکدیگر بررسی نماییم.

معرفی دستگاه شور

شور یکی از ساده ترین دستگاه‌های موسیقی ایرانی است، به همین دلیل حال و هوای آن نیز به سادگی حرف‌های یک پدربزرگ مهربان و باتجربه است که به آسانی به دل نشسته و مغز را واردار به تفکر می‌کند. اگر بخواهیم کمی بیشتر درباره حس و حال این دستگاه صحبت کنیم باید بگوییم شور نه آنقدر حزن انگیز و ملال آور است که صفت غم را انتقال دهد و نه آنقدر شادی آور و فرح بخش که صفت نشاط را انتقال دهد! چیزی میان این دو است و حس و حال آدمی را نه به اوج می‌برد و نه به در‌ه‌های غم و غصه؛ به همین دلیل بهترین آهنگ‌ها که در طول روز با هر حال و هوایی شنیدنی هستند با این دستگاه ساخته شده‌اند.

به غیر از این موارد در معرفی دستگاه شور باید بگوییم که این دستگاه برخلاف دیگر دستگاه‌های موسیقی ایرانی یک مقام یا یک زیر شعبه از مقام نیست بلکه ترکیبی از از گوشه‌های مختلف دستگاه‌ها، مقامات و زیرشعبه‌های آن است‌. به همین دلیل این دستگاه یکی از گسترده‌ترین دستگاه‌های موسیقی سنتی است، به نحوی که علاوه بر گوشه‌های مختلف، دارای آوازهای مستقلی است که از آن‌ها می‌توان به آواز دشتی، افشاری، بیات ترک و ابوعطا اشاره کرد.

برای ثبت نام کلاس آنلاین آواز بانوان کلیک کنید.

تاریخچه دستگاه شور

اگر بخواهیم تاریخچه دستگاه شور را بررسی کنیم باید بگوییم که این دستگاه عمدتا به دلیل دامنه گسترده‌ای که دارد و سادگی اجرای آن یکی از بهترین دستگاه‌ها در ساخت اهنگ‌های محلی به شمار می‌رود و همین موضوع سبب شده تا  بن مایه بسیاری از آهنگ‌های قدیمی و بومی ما از آواهای دستگاه شور باشد. به همین دلیل می‌توانیم به جرئت بگوییم که این دستگاه سال‌هاست که با فرهنگ و بطن زندگی ما عجین شده و جزء جدایی ناپذیری از موسیقی ایرانی است. به غیر از این مورد در بررسی تاریخچه شور باید بگوییم که این دستگاه شباهت بسیار زیادی به مقام حسینی دارد و بسیاری از افراد به مقام حسینی، مقام ((شور و شهناز)) یا ((شور قدیم)) نیز می‌گویند و این موضوع، قدمتی چند صد ساله را برای دستگاه شور ترسیم خواهد کرد.

ویژگی‌های دستگاه شور

حال که با این دستگاه پرشور و حال آشنا شدیم بهتر است به سراغ ویژگی‌های منحصر به فرد آن رفته و با بیان آن‌ها وجه تمایزی برای این دستگاه با ۶ دستگاه دیگر قائل شویم. این ویژگی‌ها عبارت‌اند از:

    دارای گامی مخصوص است که متشابه با گام مینور و ماژور نیست
    دستگاه شور فواصل دانگی مساوی ندارد
    شور پایین‌رونده است به همین دلیل در اجرای آن حالت صعودی خاصی حس نمی‌شود.
    امکان پرده گردانی از این دستگاه به سایر دستگاه‌ها به سادگی فراهم است.
    دستگاه شور نسبت به ۶ دستگاه دیگر از گوشه‌های بیشتری برخوردار است که این موضوع سبب گستردگی بیش از حد این دستگاه شده است.

گوشه‌ های دستگاه شور

در ردیف‌های مختلف موسیقی ایرانی، دستگاه شور دارای گوشه‌های متفاوتی است به طوری که در مجموع می‌توان ۵۰ گوشه برای این دستگاه درنظر گرفت. اما از آنجایی که بسیاری از این گوشه‌ها تنها از لحاظ نام با یکدیگر متفاوت هستند باید بگوییم که دستگاه شور تنها ۱۳ دستگاه مرکزی دارد که از آن‌ها می‌توان به درآمد، رهاب، سلمک و زیرکش آن، بزرگ، ملانازی، قجر، دوبیتی، گریلی، خارا، شهناز، رضوی و قرچه اشاره کرد. در ادامه برخی از مهم‌ترین آن‌ها را معرفی می‌کنیم، این موارد عبارت‌اند از:

    درآمد اول: درآمد یا گوشه آغازین این دستگاه نیز مانند دستگاه‌های دیگر در محدوده دانگ اول در جریان است و نت ایست دستگاه همان نت ایست این گوشه است.
    رهاب یا رهاوی: این گوشه‌ یکی از مقام‌های موسیقی اصیل قدیمی است که اکنون به صورت یک گوشه در دستگاه شور درآمده است. نت شاهد این گوشه برروی درجه دوم، نت ایست آن برروی نت پایه و نت شروع آن زیرپایه شور است.
    ملانازی: برخلاف دو گوشه قبلی این گوشه در درجات بالا اجرا می‌شود و امکان پرده گردانی را فراهم می‌کند.
    شهناز: یکی از مهم‌ترین گوشه‌های دستگاه شور، گوشه شهناز است که در شور وسط اجرا می‌شود، به همین دلیل یکی از بهترین گوشه‌ها برای بداهه نوازی است. به غیر از این مورد اشعار عاشقانه نیز هارمونی جذابی با این دستگاه‌ها دارند و ترکیب آن‌ها باهم اثری شگفت انگیز خلق می‌کند.
    قرچه: این دستگاه کمی حماسی است و اکثرا در انتهای دستگاه شور اجرا می‌شود.
    زیرکش سلمک و سلمک: این دو گوشه عمدتا به صورت متوالی اجرا می‌شوند و پیش درآمدی برای جهش به نقطه اوج دستگاه هستند.
کلاس خوانندگی در اصفهان
ساختار موسیقی دستگاه شور

دستگاه شور از لحاظ مد بسیار کوچک بوده و با بسیاری از دستگاه‌های غربی شباهت دارد اما از آنجایی که درجات گام ایرانی بسته به حال و هوای موجود در آهنگ، متغیر است نمی‌توان ساختار این دستگاه را مشابه با این دستگاه‌های غربی درنظر گرفت. به غیر از این مورد دیگر ویژگی مرتبط با ساختار این دستگاه نیز پایین رونده بودن آن است. این موضوع نشان می‌دهد که ساختار روندی ملودی شور در اکثر مواقع از بالا به پایین است و درجات دوم، چهارم و هفتم آن به سمت نت پایه متمایل هستند.

سخن آخر

همانطور که گفتیم دستگاه شور یکی قدیمی‌ترین دستگاه‌های موسیقی اصیل ماست که به دلیل ویژگی‌های منحصر به فردی که دارد محبوبیت زیادی در بین مردم و هنرمندان پیدا کرده است. این دستگاه یکی از بهترین دستگاه‌ها برای خوانندگانی است که تجربه کافی برای خواندن ندارند و یا به تازگی شروع به یادگیری دستگاه‌ها کردند، زیرا به سادگی اجرا شده و تکنیک‌های موجود در آن نیز به راحتی آموزش داده می‌شوند. اگر شما نیز علاقه‌مند به یادگیری موسقی اصیل ایرانی هستید توصیه می‌کنیم حتما سری به دنیای اعجاب انگیز این دستگاه بزنید.