چگونه ردیف نوازی را به بداهه نوازی تبدیل کنیم؟
چگونه ردیف نوازی را به بداهه نوازی تبدیل کنیم؟
هنگامی که یک نوازنده ویا استاد موسیقی ردیف نوازی شروع به نواختن می کند پایه واساس نواختنش را موضوعات از پیش آموخته که همان گوشه ها،ضربی ها و… قرار میدهد، کلاس آموزش آواز سنتی در تهران وآنهارا بدون غرض درتغییر دادن ویاجمله ساختن یا اینکه سعی کند که آنها رابا احسا س قوی ومتفاوت و… اجرا کند، به تکرار روزانه نغما ت می پردازد.
حتّی با این نیّت که امروزهم این نغمات زیبا را تکرارکنم ودرآنها به سیروسلوک بپردازم تا به عمق آن نفوذ کنم ومعنای حقیقی آن را بیشتر درک کنم که این خودغرض وهدف مثبتی است.
بدیهه سرایی
از آنجایی که اجرای موسیقی ایرانی به صورت بدیهه سرایی وازحفظ به وقوع می پیوند د به طورناخواسته محفوضا ت خود را مدام ویا گه گاه فراموش می نماید و نغمات را آنگونه که حفظ کرده بود به یاد نمی آورد و درلحظه واژه ویا جمله ای که الآن به نظرش درست ومشابه می رسد رایکی پس ازدیگری اجرامی کند، کلاس آواز آنلاین درلحظاتی بعد دوباره گوشه هارا به همان صورتی که حفظ بوده (البته فقط بدون تغییرات ظاهری) می نوازد واین نوسان ممکن است به صورت کمترویا بیشتر تا پایان تکرار ویا اجرای موسیقی ادامه پیدا می کند، وحتّی ممکن است که قطعات را تا پایان اجرا به آن صورت ظاهر که درمحفوظات خود گنجانیده بود به یاد نیاورد.
این فراموشی وگم شدگی درلحظه باعث تحوّل دراجرا می شود که همه این حا لت را خلاقیت ویا بداهه نوازی می نامند .امّا می تواند بدون تغییر ظاهر ساختار جملات هم باشد.
شیوه ردیف نوازی
بنابراین خلاقیت مد در موسیقی بر اساس فراموش کردن مجازی آنچه به مجاز آموخته وحفظ کرده ایم
می باشد و مقدار این فراموشی هم درلحظه براسا س حا ل(لذت عرفانی ودرزمان حال واقع شدن ذهن فرد وجدایی از ساختگی های ذهن وگفتگوهای درونی) می باشد.
کلاس خوانندگی در اصفهان
« بی حس وبی گوش وبی فکرت شوید تاخطاب ارجعی را بشنوید
پنبه اندرگوش حس ودون کنم بند حس ازجسم خودبیرون کنم
حرف وصوت وگفت رابرهم زنم تاکه بی این هرسه با تو دم زنم»
درحقیقت درموسیقی ومکتب ردیف هر آنچه باذهن آموخته ایم را نباید باذهن خود اجرا کنیم بلکه باید مطالب را به دل (لایه های عمیق ترذهن) ارتقاع دهیم ،وازروی دل بنوازیم، زیرا ذهن مربوط به گذشته وتخیّل درباره آینده، ولی دل مربوط به زمان حال می باشد.
همان چیزی که ما از آن غافلیم ودائماً برای آینده خود وخانواده مان نقشه می کشیم. و همین باعث شده که تنها جسم درزمان حال باشد بدون ظرایف روحی.
امّا چگونه این عادت وتربیت غلت ذهن را برطرف کنیم ؟
جوابش خیلی راحت است:
تکرار آنچه بَلَد هستیم یعنی تکرار وذکر آن مطالبی که آموخته ایم، زیرا تکرار هرچیزی تمرکز به وجودمی آورد وانسان را به عمق آن نزدیک می کند وعصاره وچکیده یا معنای آن موضوع رادروجود انسان جاری می سازد. زندگی هم به خاطرهمین براساس تکرار بنا شده است که ما معنی آن رادرک کنیم.
درموسیقی هم این به عمق رسیدن، از عالم مَجاز رستن و نو شدن تنها از راه تکرار همان چیزی که حفظ هستیم کسب می شود ، نه سرگردان بودن بین جملات عجیب وغریب وسعی دربداهه نوازی به منظور نشان دادن مهارت درانتخاب واژه از روی عقل وسلیقه شخصی وتنها از روی ذوق.